A Shop Act License, officially called Shop & Establishment Registration, is a legal registration required for businesses operating in Maharashtra under the Maharashtra Shops and Establishments Act, 2017. It is commonly known as a Gumasta License.
Why it is important
This license:
Gives legal recognition to your business under Maharashtra labour laws
Ensures compliance with rules related to:
Working hours
Employee rights
Salaries, leaves, holidays, and service conditions
Is mandatory for most businesses such as:
Shops and showrooms
Offices and service centres
Restaurants, cafés, salons, gyms
Warehouses and storage units
Is often required for:
Opening a business bank account
GST registration
Applying for government schemes or benefits
⚠️ Important: Running a business without this registration can lead to penalties during labour inspections.
2) Who Needs It & Documents Required
Who must apply?
Any business operating in Maharashtra, including:
Retail or service shops
Offices or commercial establishments
Restaurants, salons, gyms, showrooms
Warehouses used for business
Freelancers with a physical business location
Employee count rules
0–9 employees → Simple registration (low or nominal fee)
10 or more employees → Full license with higher fees and defined validity
Create a user account using your mobile number and Aadhaar OTP
Log in and select Shops & Establishment Registration (Form A)
Fill business details:
Business name
Address
Type of business
Number of employees
Upload required documents
Pay the government fee online (if applicable)
Submit the application and save the acknowledgement number
✅ Helpful tips
Fill Marathi details carefully where required
Use clear scans and correct file sizes
B. Offline Application
Some local municipal offices still accept offline applications, but online is faster and preferred.
C. Hybrid Method
In some cases, documents are uploaded online, but originals may be checked during inspection.
4) What Happens After You Apply?
Application process
Submission & acknowledgement – You receive an application number
Document verification – Labour department checks your documents
Inspection (if required) – Officer may visit your premises
Approval or query – You may be asked to clarify or correct details
Certificate issued – License (Form B) with Labour Identification Number (LIN) is issued online
Expected timeline
Usually 3–10 working days, depending on document accuracy and local workload
5) Government Fees (Approximate)
Number of Employees
Approximate Fee
0–9
Very low / sometimes free (₹59–₹200)
10–20
₹300–₹600
21–50
₹400–₹1,000
50+
Higher (based on employee count)
Payment methods: UPI, Net Banking, Debit/Credit Card Late fees: May apply if registration or renewal is delayed
6) How to Track Your Application
Online tracking
Log in → My Applications → Check status using application number
Notifications
SMS or email updates may be sent if contact details are correct
Status meanings
Under Review – Documents being verified
Query Raised – Additional information required
Approved – Certificate ready for download
7) Important Tips to Remember
✅ Apply within 60 days of starting your business ✅ Ensure all documents match in name and address ✅ Marathi name board photo is mandatory ✅ Choose the correct employee category ✅ Keep original documents ready for inspection ✅ Enter correct mobile number and email
8) Final Checklist Before Submission
Documents
Aadhaar Card PAN Card Passport photo Scanned signature Address proof Shop photo with Marathi name board Business registration documents (if applicable) Other licenses (if applicable)
Application
Form A filled correctly Employee details entered Documents uploaded clearly
Payment
Fees paid online Receipt saved
Final Review
Spellings checked Marathi and English details matched Application submitted successfully
शॉप एक्ट लाइसेंस, जिसे आधिकारिक रूप से शॉप्स एंड एस्टैब्लिशमेंट रजिस्ट्रेशन कहा जाता है, महाराष्ट्र में व्यवसाय चलाने के लिए आवश्यक एक कानूनी पंजीकरण है। यह पंजीकरण महाराष्ट्र शॉप्स एंड एस्टैब्लिशमेंट एक्ट, 2017 के अंतर्गत आता है।
इसे आमतौर पर गुमास्ता लाइसेंस के नाम से जाना जाता है।
यह क्यों जरूरी है
यह लाइसेंस:
आपके व्यवसाय को महाराष्ट्र के श्रम कानूनों के अंतर्गत कानूनी मान्यता देता है
निम्नलिखित नियमों का पालन सुनिश्चित करता है:
कार्य के घंटे
कर्मचारियों के अधिकार
वेतन, अवकाश, छुट्टियां और सेवा शर्तें
अधिकतर व्यवसायों के लिए अनिवार्य है, जैसे:
दुकानें और शोरूम
कार्यालय और सर्विस सेंटर
रेस्टोरेंट, कैफे, सैलून, जिम
वेयरहाउस और स्टोरेज यूनिट
अक्सर इन कार्यों के लिए आवश्यक होता है:
बिज़नेस बैंक अकाउंट खोलने के लिए
GST रजिस्ट्रेशन के लिए
सरकारी योजनाओं या लाभों के लिए आवेदन करने में
⚠️ महत्वपूर्ण: बिना इस पंजीकरण के व्यवसाय चलाने पर लेबर इंस्पेक्शन के दौरान जुर्माना लग सकता है।
2) किसे चाहिए और आवश्यक दस्तावेज
कौन आवेदन करे?
महाराष्ट्र में कार्यरत कोई भी व्यवसाय, जैसे:
रिटेल या सर्विस शॉप
ऑफिस या कमर्शियल एस्टैब्लिशमेंट
रेस्टोरेंट, सैलून, जिम, शोरूम
व्यवसाय के लिए उपयोग किए जाने वाले वेयरहाउस
जिन फ्रीलांसरों का भौतिक कार्यालय या कार्यस्थल है
कर्मचारियों की संख्या के नियम
0–9 कर्मचारी → सरल पंजीकरण (कम या नाममात्र शुल्क)
10 या उससे अधिक कर्मचारी → पूर्ण लाइसेंस (अधिक शुल्क और निश्चित वैधता अवधि)
आवश्यक दस्तावेज (सरल भाषा में)
A. व्यक्तिगत पहचान (KYC) आपको चाहिए:
आधार कार्ड (मालिक / नियोक्ता / पार्टनर / डायरेक्टर)
पैन कार्ड
पासपोर्ट साइज फोटो
स्कैन किया हुआ हस्ताक्षर
B. व्यवसाय का पता प्रमाण (कोई एक) यह आपके व्यवसाय का स्थान साबित करता है:
हाल का बिजली बिल
प्रॉपर्टी टैक्स रसीद
किराया / लीज एग्रीमेंट (यदि जगह किराए पर है)
मालिक का NOC (यदि प्रॉपर्टी आपके नाम पर नहीं है)
⚠️ गलत या पुराना पता प्रमाण आवेदन रिजेक्ट होने का सबसे आम कारण है।
C. व्यवसाय से संबंधित प्रमाण
दुकान/कार्यालय की फोटो, जिसमें मराठी नाम का बोर्ड स्पष्ट रूप से लगा हो
व्यवसाय के कानूनी दस्तावेज (यदि लागू हों):
पार्टनरशिप → पार्टनरशिप डीड
LLP → LLP एग्रीमेंट
कंपनी → सर्टिफिकेट ऑफ इनकॉरपोरेशन
ट्रस्ट/सोसाइटी → ट्रस्ट डीड / बायलॉज
D. अन्य लाइसेंस (केवल यदि लागू हों)
FSSAI लाइसेंस (फूड बिजनेस के लिए)
ट्रांसपोर्ट परमिट (परिवहन व्यवसाय के लिए)
फाइल फॉर्मेट और साइज
दस्तावेज साफ और पढ़ने योग्य होने चाहिए
मान्य फॉर्मेट: PDF / JPEG
फोटो और सिग्नेचर के लिए साइज लिमिट होती है, इसलिए पोर्टल के निर्देश ध्यान से देखें
आम गलतियां जिनसे बचें
आधार, पैन और आवेदन में नाम का मेल न होना
गलत पता प्रमाण
बहुत बड़ी या अस्पष्ट फाइल अपलोड करना
मराठी नाम बोर्ड की फोटो न लगाना
3) शॉप एक्ट लाइसेंस के लिए आवेदन कैसे करें
A. ऑनलाइन आवेदन (सबसे बेहतर तरीका)
महाराष्ट्र सरकार आपले सरकार / महाऑनलाइन पोर्टल के माध्यम से ऑनलाइन सुविधा देती है।
लॉग-इन करें और Shops & Establishment Registration (Form A) चुनें
व्यवसाय की जानकारी भरें:
व्यवसाय का नाम
पता
व्यवसाय का प्रकार
कर्मचारियों की संख्या
आवश्यक दस्तावेज अपलोड करें
सरकारी शुल्क ऑनलाइन भुगतान करें (यदि लागू हो)
आवेदन सबमिट करें और Acknowledgement Number सुरक्षित रखें
✅ उपयोगी सुझाव
जहां मराठी विवरण मांगा जाए, वहां ध्यान से भरें
साफ स्कैन और सही फाइल साइज का उपयोग करें
B. ऑफलाइन आवेदन
कुछ स्थानीय नगर पालिका कार्यालय अभी भी ऑफलाइन आवेदन स्वीकार करते हैं, लेकिन ऑनलाइन तरीका अधिक तेज और सुविधाजनक है।
C. हाइब्रिड तरीका
कुछ मामलों में दस्तावेज ऑनलाइन अपलोड होते हैं, लेकिन निरीक्षण के समय ओरिजिनल दस्तावेज देखे जा सकते हैं।
4) आवेदन के बाद क्या होता है?
आवेदन प्रक्रिया
सबमिशन और रसीद – आपको आवेदन नंबर मिलता है
दस्तावेज सत्यापन – श्रम विभाग दस्तावेज जांचता है
निरीक्षण (यदि आवश्यक हो) – अधिकारी आपके परिसर का दौरा कर सकता है
स्वीकृति या क्वेरी – सुधार या अतिरिक्त जानकारी मांगी जा सकती है
प्रमाणपत्र जारी – Form B (Labour Identification Number – LIN के साथ) ऑनलाइन जारी होता है
अनुमानित समय
आमतौर पर 3–10 कार्यदिवस, दस्तावेजों की सही स्थिति और स्थानीय कार्यभार पर निर्भर करता है।
5) सरकारी शुल्क (अनुमानित)
कर्मचारियों की संख्या
अनुमानित शुल्क
0–9
बहुत कम / कभी-कभी मुफ्त (₹59–₹200)
10–20
₹300–₹600
21–50
₹400–₹1,000
50+
अधिक (कर्मचारियों की संख्या पर आधारित)
भुगतान के तरीके: UPI, नेट बैंकिंग, डेबिट/क्रेडिट कार्ड लेट फीस: देरी से पंजीकरण या नवीनीकरण पर लग सकती है
6) आवेदन की स्थिति कैसे ट्रैक करें
ऑनलाइन ट्रैकिंग
लॉग-इन करें → My Applications → आवेदन नंबर से स्टेटस देखें
नोटिफिकेशन
सही मोबाइल नंबर और ई-मेल होने पर SMS या ई-मेल अपडेट मिल सकते हैं
स्टेटस का मतलब
Under Review – दस्तावेजों की जांच चल रही है
Query Raised – अतिरिक्त जानकारी या सुधार चाहिए
Approved – सर्टिफिकेट डाउनलोड के लिए तैयार
7) याद रखने योग्य महत्वपूर्ण बातें
✅ व्यवसाय शुरू करने के 60 दिनों के भीतर आवेदन करें ✅ सभी दस्तावेजों में नाम और पता एक-समान हों ✅ मराठी नाम बोर्ड की फोटो अनिवार्य है ✅ सही कर्मचारी श्रेणी चुनें ✅ निरीक्षण के लिए मूल दस्तावेज तैयार रखें ✅ सही मोबाइल नंबर और ई-मेल दर्ज करें
8) सबमिशन से पहले अंतिम चेकलिस्ट
दस्तावेज
आधार कार्ड पैन कार्ड पासपोर्ट साइज फोटो स्कैन किया हुआ हस्ताक्षर पता प्रमाण मराठी नाम बोर्ड के साथ दुकान/ऑफिस की फोटो व्यवसाय पंजीकरण दस्तावेज (यदि लागू हों) अन्य लाइसेंस (यदि लागू हों)
आवेदन
Form A सही तरीके से भरा गया कर्मचारियों की जानकारी दर्ज की गई दस्तावेज स्पष्ट रूप से अपलोड किए गए
भुगतान
शुल्क ऑनलाइन भुगतान किया गया रसीद सुरक्षित रखी गई
अंतिम समीक्षा
स्पेलिंग की जांच मराठी और अंग्रेज़ी विवरण का मिलान आवेदन सफलतापूर्वक सबमिट किया गया
शॉप अॅक्ट परवाना, ज्याला अधिकृतपणे शॉप्स अँड इस्टॅब्लिशमेंट नोंदणी असे म्हटले जाते, हा महाराष्ट्रात व्यवसाय चालवण्यासाठी आवश्यक असलेला कायदेशीर नोंदणी परवाना आहे. हा परवाना महाराष्ट्र शॉप्स अँड इस्टॅब्लिशमेंट अॅक्ट, 2017 अंतर्गत येतो.
यालाच सामान्यपणे गुमास्ता परवाना असे म्हटले जाते.
तो का महत्त्वाचा आहे
हा परवाना:
तुमच्या व्यवसायाला महाराष्ट्रातील कामगार कायद्यांतर्गत कायदेशीर मान्यता देतो
खालील बाबींचे पालन सुनिश्चित करतो:
कामाचे तास
कर्मचाऱ्यांचे हक्क
पगार, रजा, सुट्ट्या आणि सेवा अटी
खालील प्रकारच्या बहुतेक व्यवसायांसाठी अनिवार्य आहे:
दुकाने व शोरूम
कार्यालये व सेवा केंद्रे
रेस्टॉरंट, कॅफे, सलून, जिम
वेअरहाउस व साठवणूक केंद्रे
खालील कामांसाठी अनेकदा आवश्यक असतो:
व्यवसायासाठी बँक खाते उघडण्यासाठी
GST नोंदणीसाठी
शासकीय योजना किंवा लाभांसाठी अर्ज करताना
⚠️ महत्त्वाचे: हा परवाना न घेता व्यवसाय चालवल्यास कामगार तपासणीदरम्यान दंड आकारला जाऊ शकतो.
2) कोणाला आवश्यक आहे आणि आवश्यक कागदपत्रे
कोण अर्ज करणे आवश्यक आहे?
महाराष्ट्रात कार्यरत असलेला कोणताही व्यवसाय, उदा.:
किरकोळ किंवा सेवा देणारी दुकाने
कार्यालये किंवा व्यावसायिक आस्थापने
रेस्टॉरंट, सलून, जिम, शोरूम
व्यवसायासाठी वापरली जाणारी वेअरहाउस
भौतिक कार्यालय असलेले फ्रीलान्सर
कर्मचारी संख्येचे नियम
0–9 कर्मचारी → सोपी नोंदणी (अल्प किंवा नाममात्र शुल्क)
10 किंवा अधिक कर्मचारी → पूर्ण परवाना (जास्त शुल्क व ठराविक वैधता)
आवश्यक कागदपत्रे (सोप्या शब्दांत)
A. वैयक्तिक ओळख (KYC) आवश्यक कागदपत्रे:
आधार कार्ड (मालक / नियोक्ता / भागीदार / संचालक)
पॅन कार्ड
पासपोर्ट साईज फोटो
स्कॅन केलेली स्वाक्षरी
B. व्यवसायाचा पत्ता पुरावा (कोणताही एक) यामुळे व्यवसायाचे ठिकाण सिद्ध होते:
अलीकडील वीज बिल
मालमत्ता कर पावती
भाडे / लीज करार (जागा भाड्याची असल्यास)
मालकाचा NOC (जागा तुमच्या नावावर नसेल तर)
⚠️ चुकीचा किंवा जुना पत्ता पुरावा हा अर्ज नाकारला जाण्याचे सर्वात सामान्य कारण आहे.
C. व्यवसायाशी संबंधित पुरावे
दुकान/कार्यालयाचा फोटो, ज्यामध्ये मराठी नावाचा फलक स्पष्टपणे दिसत असावा
व्यवसायाचे कायदेशीर कागदपत्रे (लागू असल्यास):
भागीदारी → भागीदारी करार
LLP → LLP करार
कंपनी → नोंदणी प्रमाणपत्र
ट्रस्ट/संस्था → ट्रस्ट डीड / बायलॉज
D. इतर परवाने (फक्त लागू असल्यास)
FSSAI परवाना (अन्न व्यवसायासाठी)
वाहतूक परवाना (ट्रान्सपोर्ट व्यवसायासाठी)
फाइल फॉरमॅट व साईज
सर्व कागदपत्रे स्पष्ट आणि वाचण्यायोग्य असावीत
मान्य फॉरमॅट: PDF / JPEG
फोटो व स्वाक्षरीसाठी साईज मर्यादा असते, त्यामुळे पोर्टलवरील सूचनांचे पालन करा
टाळावयाच्या सामान्य चुका
आधार, पॅन आणि अर्जातील नाव जुळत नसणे
चुकीचा पत्ता पुरावा
मोठ्या किंवा अस्पष्ट फाइल अपलोड करणे
मराठी नाव फलकाचा फोटो न देणे
3) शॉप अॅक्ट परवान्यासाठी अर्ज कसा करावा
A. ऑनलाइन अर्ज (शिफारस केलेली पद्धत)
महाराष्ट्र शासनाने आपले सरकार / महाऑनलाइन पोर्टलद्वारे ऑनलाइन सुविधा उपलब्ध करून दिली आहे.
लॉग-इन करून Shops & Establishment Registration (Form A) निवडा
व्यवसायाची माहिती भरा:
व्यवसायाचे नाव
पत्ता
व्यवसायाचा प्रकार
कर्मचाऱ्यांची संख्या
आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा
शासकीय शुल्क ऑनलाइन भरा (लागू असल्यास)
अर्ज सबमिट करून Acknowledgement Number जतन करा
✅ उपयुक्त सूचना
जिथे मराठी माहिती आवश्यक आहे तिथे काळजीपूर्वक भरा
स्पष्ट स्कॅन आणि योग्य फाइल साईज वापरा
B. ऑफलाइन अर्ज
काही स्थानिक महानगरपालिका कार्यालयांमध्ये अजूनही ऑफलाइन अर्ज स्वीकारले जातात, मात्र ऑनलाइन पद्धत अधिक जलद आणि सोयीची आहे.
C. हायब्रिड पद्धत
काही प्रकरणांमध्ये कागदपत्रे ऑनलाइन अपलोड केली जातात, परंतु तपासणीदरम्यान मूळ कागदपत्रे पाहिली जाऊ शकतात.
4) अर्ज केल्यानंतर काय होते?
अर्ज प्रक्रिया
सबमिशन व पावती – अर्ज क्रमांक मिळतो
कागदपत्र पडताळणी – कामगार विभाग तपासणी करतो
तपासणी (आवश्यक असल्यास) – अधिकारी ठिकाणी भेट देऊ शकतो
मंजुरी किंवा चौकशी – दुरुस्ती किंवा अतिरिक्त माहिती मागितली जाऊ शकते
प्रमाणपत्र जारी – Form B (Labour Identification Number – LIN सह) ऑनलाइन उपलब्ध होते
अंदाजे कालावधी
साधारणपणे 3 ते 10 कार्यदिवस, कागदपत्रांच्या अचूकतेवर व स्थानिक कामाच्या ओझ्यावर अवलंबून.
5) शासकीय शुल्क (अंदाजे)
कर्मचाऱ्यांची संख्या
अंदाजे शुल्क
0–9
खूप कमी / कधी कधी मोफत (₹59–₹200)
10–20
₹300–₹600
21–50
₹400–₹1,000
50+
जास्त (कर्मचारी संख्येनुसार)
भरणा पद्धती: UPI, नेट बँकिंग, डेबिट/क्रेडिट कार्ड उशीर शुल्क: उशिरा नोंदणी किंवा नूतनीकरण केल्यास लागू होऊ शकते
6) अर्जाची स्थिती कशी तपासावी
ऑनलाइन ट्रॅकिंग
लॉग-इन → My Applications → अर्ज क्रमांक वापरून स्थिती तपासा
सूचना
मोबाईल नंबर व ई-मेल बरोबर असल्यास SMS किंवा ई-मेल अपडेट मिळू शकतात
स्थितीचा अर्थ
Under Review – कागदपत्र तपासणी सुरू आहे
Query Raised – अतिरिक्त माहिती आवश्यक आहे
Approved – प्रमाणपत्र डाउनलोडसाठी उपलब्ध आहे
7) लक्षात ठेवण्यासारख्या महत्त्वाच्या सूचना
✅ व्यवसाय सुरू केल्यानंतर 60 दिवसांच्या आत अर्ज करा ✅ सर्व कागदपत्रांतील नाव व पत्ता एकसारखा असावा ✅ मराठी नाव फलकाचा फोटो अनिवार्य आहे ✅ योग्य कर्मचारी श्रेणी निवडा ✅ तपासणीसाठी मूळ कागदपत्रे तयार ठेवा ✅ योग्य मोबाईल नंबर व ई-मेल भरा
8) सबमिशनपूर्वी अंतिम तपासणी यादी
कागदपत्रे
आधार कार्ड पॅन कार्ड पासपोर्ट साईज फोटो स्कॅन केलेली स्वाक्षरी पत्ता पुरावा मराठी नाव फलकासह दुकान/कार्यालयाचा फोटो व्यवसाय नोंदणी कागदपत्रे (लागू असल्यास) इतर परवाने (लागू असल्यास)
अर्ज
☐ Form A योग्यरीत्या भरलेला आहे ☐ कर्मचारी माहिती भरलेली आहे ☐ कागदपत्रे स्पष्टपणे अपलोड केलेली आहेत
भरणा
शुल्क ऑनलाइन भरलेले आहे पावती जतन केलेली आहे
अंतिम पडताळणी
शब्दलेखन तपासले आहे मराठी व इंग्रजी माहिती जुळते आहे अर्ज यशस्वीपणे सबमिट केलेला आहे