The Ayushman Bharat Card (also called the Ayushman Card or PM‑JAY card) is an official health card under the Ayushman Bharat Pradhan Mantri Jan Arogya Yojana (PM‑JAY).
It helps eligible families get cashless medical treatment at government or private hospitals that are part of the scheme.
Each family can get up to ₹5 lakh per year for treatment costs.
The card is legally recognized by hospitals and government agencies as proof of entitlement to free healthcare.
Why it’s important:
Proof of eligibility under PM‑JAY.
Enables cashless treatment at empanelled hospitals.
Ensures access to quality healthcare without financial stress.
2) Documents You Need and Eligibility
Mandatory Documents
Make sure your documents are clear, readable, and up to date:
Aadhaar Card (all family members)
Used for identity verification and e‑KYC via OTP or biometrics.
Aadhaar is preferred but not strictly mandatory.
Ration Card / SECC Family ID
Shows family members and helps confirm socio-economic eligibility.
Mobile Number
Must be active and preferably linked to Aadhaar for OTP verification.
Proof of Residence / Address
Aadhaar, Voter ID, Passport, Driving Licence, or utility bills.
Family Details List
Names, ages, and Aadhaar/Ration Card numbers of all family members.
Photographs (passport size)
Optional, but may be needed at CSCs or hospitals.
Optional Documents
Income Certificate (for state-specific eligibility)
Caste/Tribe Certificate (if applicable)
BPL / AAY Certificate
Bank Passbook / Cancelled Cheque (for certain state benefits)
Why these documents are needed:
To verify identity and prevent fraud.
To confirm eligibility based on income or social status.
To communicate with you during the application process.
Eligibility Criteria
Families identified as economically vulnerable under SECC-2011.
All citizens 70 years and older, regardless of income.
Rural families without adult members aged 16‑59.
Households with only females or disabled adults.
Certain urban families like ragpickers, domestic workers, and sanitation workers.
Must be resident in India, usually in Maharashtra if applying here.
No strict age limit for coverage.
Common Document Mistakes to Avoid
Name or date-of-birth mismatches between documents.
Expired or invalid documents (especially address proof).
You may receive OTPs or status updates during verification and approval
Offline:
Visit the CSC or hospital where you applied and provide your reference number.
7) Important Tips
Always apply through official portals or recognized centres.
Ensure document details match exactly.
Link your mobile number to Aadhaar before applying.
Keep originals and scanned copies ready if applying offline.
Common causes of delays/rejection:
Wrong document scans
SECC records not matching
Mobile number not linked to Aadhaar
8) Quick Checklist Before Applying
✔ Aadhaar card for all family members ✔ Ration card / SECC Family ID ✔ Active mobile number linked to Aadhaar ✔ Address proof (Aadhaar/Voter/Passport) ✔ Scanned copies of documents (PDF/JPG) ✔ Clear family member details ✔ OTP verification ready ✔ Visit CSC/hospital if applying offline ✔ Note down reference/acknowledgement number
THANK YOU!!!
1) आयुष्मान भारत कार्ड क्या है?
आयुष्मान भारत कार्ड (जिसे आयुष्मान कार्ड या PM‑JAY कार्ड भी कहा जाता है) एक आधिकारिक स्वास्थ्य कार्ड है, जो आयुष्मान भारत प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना (PM‑JAY) के तहत जारी किया जाता है।
यह पात्र परिवारों को सरकारी या निजी अस्पतालों में कैशलेस इलाज लेने में मदद करता है।
प्रत्येक परिवार सालाना ₹5 लाख तक का इलाज इस कार्ड के जरिए प्राप्त कर सकता है।
यह कार्ड हास्पिटल और सरकारी एजेंसियों द्वारा मुफ्त स्वास्थ्य सेवा का अधिकार साबित करने वाला वैध दस्तावेज माना जाता है।
महत्त्व क्यों है:
PM‑JAY के तहत पात्रता का प्रमाण।
चयनित अस्पतालों में कैशलेस इलाज की सुविधा।
वित्तीय बोझ के बिना गुणवत्तापूर्ण स्वास्थ्य सेवाओं तक पहुंच सुनिश्चित करता है।
2) आवश्यक दस्तावेज और पात्रता
अनिवार्य दस्तावेज
सुनिश्चित करें कि आपके दस्तावेज साफ, पढ़ने योग्य और अपडेटेड हों:
आधार कार्ड (सभी परिवार के सदस्यों के लिए)
पहचान सत्यापन और e‑KYC के लिए OTP/बायोमेट्रिक के जरिए।
आधार कार्ड होना वांछनीय है, लेकिन अनिवार्य नहीं।
राशन कार्ड / SECC फैमिली ID
परिवार के सदस्यों को दिखाता है और सामाजिक-आर्थिक पात्रता सुनिश्चित करता है।
मोबाइल नंबर
सक्रिय होना चाहिए और संभव हो तो Aadhaar से लिंक होना चाहिए।
पते का प्रमाण
आधार, वोटर ID, पासपोर्ट, ड्राइविंग लाइसेंस या किसी उपयोगिताओं का बिल।
परिवार के सदस्यों की सूची
सभी सदस्यों के नाम, उम्र और Aadhaar/राशन कार्ड नंबर।
फोटो (पासपोर्ट साइज)
वैकल्पिक, लेकिन CSC या अस्पताल में मांगा जा सकता है।
वैकल्पिक दस्तावेज
आय प्रमाण पत्र (राज्य-विशिष्ट पात्रता के लिए)
जाति/जनजाति प्रमाण पत्र (यदि लागू हो)
BPL / AAY प्रमाण पत्र
बैंक पासबुक / रद्द चेक (कुछ राज्य लाभों के लिए)
इन दस्तावेजों की आवश्यकता क्यों है:
पहचान सत्यापित करने और धोखाधड़ी रोकने के लिए।
आय या सामाजिक स्थिति के आधार पर पात्रता सुनिश्चित करने के लिए।
आवेदन प्रक्रिया के दौरान आपसे संपर्क करने के लिए।
पात्रता मानदंड
SECC‑2011 के तहत आर्थिक रूप से कमजोर परिवार।
70 वर्ष और उससे ऊपर के सभी नागरिक, आय से स्वतंत्र।
ग्रामीण परिवार जिनमें 16‑59 वर्ष के वयस्क सदस्य नहीं हैं।
केवल महिला या विकलांग वयस्क वाले परिवार।
कुछ शहरी परिवार जैसे गटर साफ़ करने वाले, घरेलू कामगार और सफाई कर्मचारी।
भारत में निवास आवश्यक, महाराष्ट्र में आवेदन करने वाले आम तौर पर राज्य के निवासी।
उम्र की कोई सख्त सीमा नहीं।
सामान्य दस्तावेज़ त्रुटियाँ जिनसे बचें
दस्तावेजों में नाम या जन्मतिथि में अंतर।
समाप्त या अमान्य दस्तावेज़ (विशेषकर पते का प्रमाण)।
सत्यापन और मंजूरी के दौरान OTP या स्थिति अपडेट मिल सकते हैं
ऑफलाइन:
CSC या अस्पताल जाएँ जहां आपने आवेदन किया था और संदर्भ संख्या बताएं
7) महत्वपूर्ण सुझाव
हमेशा आधिकारिक पोर्टल या मान्यता प्राप्त केंद्रों से आवेदन करें।
दस्तावेज़ विवरण सही-सही मेल खाएं।
आवेदन से पहले मोबाइल नंबर को Aadhaar से लिंक करें।
ऑफ़लाइन आवेदन करते समय मूल और स्कैन कॉपी दोनों साथ रखें।
आवेदन में देरी या अस्वीकृति के सामान्य कारण:
गलत दस्तावेज़ स्कैन
SECC रिकॉर्ड से मेल न खाना
मोबाइल नंबर Aadhaar से लिंक न होना
8) आवेदन से पहले त्वरित चेकलिस्ट
✔ सभी परिवार के सदस्यों का आधार कार्ड ✔ राशन कार्ड / SECC फैमिली ID ✔ आधार से लिंक सक्रिय मोबाइल नंबर ✔ पते का प्रमाण (आधार/वोटर/पासपोर्ट) ✔ स्कैन किए हुए दस्तावेज़ (PDF/JPG) ✔ स्पष्ट परिवार विवरण ✔ OTP सत्यापन तैयार ✔ ऑफ़लाइन आवेदन के लिए CSC/अस्पताल जाएँ ✔ संदर्भ/स्वीकृति संख्या नोट करें
THANK YOU!!!
1) आयुष्मान भारत कार्ड म्हणजे काय?
आयुष्मान भारत कार्ड (ज्याला आयुष्मान कार्ड किंवा PM‑JAY कार्ड असेही म्हणतात) ही आयुष्मान भारत प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना (PM‑JAY) अंतर्गत अधिकृत आरोग्य कार्ड आहे.
हे कार्ड पात्र कुटुंबांना सरकारी किंवा खाजगी रुग्णालयांमध्ये कॅशलेस उपचार मिळवण्यास मदत करते.
प्रत्येक कुटुंबाला वर्षाला ₹5 लाखांपर्यंत उपचार खर्चासाठी मदत मिळते.
रुग्णालये आणि सरकारी संस्था हे कार्ड मोफत आरोग्यसेवेचा हक्क असल्याचे प्रमाण मानतात.
महत्त्व का आहे:
PM‑JAY अंतर्गत पात्रतेचा पुरावा म्हणून काम करते.
एनपॅनेल केलेल्या रुग्णालयांमध्ये कॅशलेस उपचार शक्य करते.
आर्थिक ताण न घेता उत्तम आरोग्यसेवा मिळवण्याची हमी देते.
2) आवश्यक कागदपत्रे आणि पात्रता
अनिवार्य कागदपत्रे
सर्व कागदपत्रे सुस्पष्ट, वाचता येण्याजोगी आणि अद्ययावत असावीत:
आधार कार्ड (सर्व कुटुंब सदस्यांसाठी)
ओळख पडताळणीसाठी आणि e‑KYC (OTP/बायोमेट्रिक्स) साठी वापरले जाते.
आधार प्राधान्याने वापरणे चांगले, पण बंधनकारक नाही.
राशन कार्ड / SECC कुटुंब आयडी
कुटुंबातील सदस्य दाखवते आणि सामाजिक-आर्थिक पात्रता निश्चित करते.
मोबाईल नंबर
सक्रिय असणे आवश्यक आहे आणि शक्य असल्यास आधारशी लिंक केलेले.
निवास / पत्ता पुरावा
आधार, मतदार ओळखपत्र, पासपोर्ट, ड्रायव्हिंग लायसन्स किंवा वीज/पाणी बिल.
कुटुंब तपशील यादी
सर्व सदस्यांची नावे, वय, आधार/राशन कार्ड क्रमांक.
फोटोग्राफ (पासपोर्ट आकार)
ऐच्छिक; CSCs किंवा रुग्णालयात आवश्यक असू शकते.
ऐच्छिक कागदपत्रे
उत्पन्न प्रमाणपत्र (राज्य-विशिष्ट पात्रतेसाठी)
जात/जनजात प्रमाणपत्र (जर लागू असेल तर)
BPL / AAY प्रमाणपत्र
बँक पासबुक / रद्द केलेले चेक (काही राज्यांच्या लाभासाठी)
हे कागदपत्रे का आवश्यक आहेत:
ओळख पडताळणीसाठी आणि फसवणूक टाळण्यासाठी.
उत्पन्न किंवा सामाजिक स्थितीवर आधारित पात्रता निश्चित करण्यासाठी.
अर्ज प्रक्रियेदरम्यान संपर्क साधण्यासाठी.
पात्रता निकष
SECC‑2011 अंतर्गत आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबे.
सर्व नागरिक 70 वर्षे किंवा त्यापेक्षा अधिक वयाचे, उत्पन्न कितीही असले तरी.
ग्रामीण कुटुंबे ज्यात 16‑59 वर्षे वयाचे प्रौढ सदस्य नाहीत.
फक्त महिला किंवा अपंग प्रौढ असलेली घरं.
काही शहरी कुटुंबे जसे की: रॅगपिकर्स, घरकाम करणारे, स्वच्छताकर्मी.
भारतात रहिवासी असणे आवश्यक, महाराष्ट्रात अर्ज करत असल्यास महाराष्ट्रात रहिवासी असणे आवश्यक.
पडताळणी आणि मंजुरी दरम्यान OTP किंवा स्थिती अद्यतने मिळू शकतात
ऑफलाइन:
CSC किंवा रुग्णालयात भेट द्या आणि आपला संदर्भ क्रमांक सांगा
7) महत्वाच्या टीपा
नेहमी अधिकृत पोर्टल किंवा मान्यताप्राप्त केंद्रांमार्फत अर्ज करा.
कागदपत्रातील माहिती अचूक जुळवून भरा.
अर्ज करण्यापूर्वी मोबाइल नंबर आधारशी लिंक करा.
ऑफलाइन अर्ज करत असल्यास मूळ आणि स्कॅन कॉपी तयार ठेवा.
सामान्य विलंब/अस्वीकृतीचे कारण:
चुकीची स्कॅन केलेली कागदपत्रे
SECC नोंदी जुळत न राहणे
मोबाइल नंबर आधारशी लिंक नसणे
8) अर्ज करण्यापूर्वी जलद तपासणी यादी
✔ सर्व कुटुंब सदस्यांचे आधार कार्ड ✔ राशन कार्ड / SECC कुटुंब आयडी ✔ आधारशी लिंक केलेला सक्रिय मोबाइल नंबर ✔ पत्ता पुरावा (आधार/मतदार/पासपोर्ट) ✔ कागदपत्रांची स्कॅन केलेली प्रत (PDF/JPG) ✔ स्पष्ट कुटुंब तपशील ✔ OTP पडताळणीसाठी तयार ✔ ऑफलाइन अर्ज करत असल्यास CSC/रुग्णालय भेट देणे ✔ संदर्भ/अॅक्नॉलेजमेंट क्रमांक नोंदवणे